(Post lai lan nua, buc minh yahoo qua!)
Cảm nghĩ về triển lãm “Nghệ thuật lên tiếng”
Không phải là dân học art và gần như mù về art, nên tôi đến với triển lãm Art Speaks (Nghệ thuật lên tiếng) của VAALA (Vietnamese American Arts & Letters Association) trong tâm thế của người ủng hộ, cổ vũ cho bạn bè mình.
Điểm xuất phát cho cuộc triển lãm mang đầy màu sắc chính trị này bắt đầu từ cuộc tranh luận và tiếp theo là cuộc biểu tình chống nhật báo Người Việt khi trong giai phẩm báo Xuân 2008 của NV có đăng bức hình về tác phẩm nghệ thuật sắp đặt “cái chậu làm nail” có màu sắc lá cờ vàng 3 sọc đỏ của họa sĩ Huỳnh Thủy Châu.
Vấn đề đặt ra của những người làm nghệ thuật là “Đâu là nơi chính trị chấm dứt và nghệ thuật bắt đầu?”, bởi từ lâu trong cộng đồng Việt Nam ở hải ngoại, hay nói cụ thể hơn là ngay vùng đất mà tôi đang sống, chính trị nghĩa là “chống Cộng” hoặc “thân Cộng” và nhãn hiệu “chống Cộng” là nhãn hiệu duy nhất được chấp nhận trong cộng đồng này. Thêm nữa, tất cả những gì thuộc về nghệ thuật có dính đến màu vàng và đỏ đều dễ bị liệt vào hàng “nhạy cảm”.
Với tâm tình đó, cuộc triển lãm này muốn để cho mỗi nghệ sĩ được tự do nói lên quan điểm nghệ thuật, chính trị của họ, cố thoát ra khỏi sự kiểm duyệt đôi khi rất lố bịch của những người “có trách nhiệm” ở cả Việt Nam lẫn Hoa Kỳ.
Đến với cuộc triển lãm này, tôi không những chỉ được nhìn thấy nỗi bức xúc của người họa sĩ về “bi kịch lớn nhất của dân tộc tôi là sự phí phạm về nhân mạng” qua tác phẩm Seed of Life (tạm dịch: Mầm sống) của Nguyễn Trọng Khôi kể về những đau thương mất mát của những người đã vượt biển ra đi tìm tự do sau ngày 30 tháng 4; mà tôi còn bắt gặp cả hình ảnh của cờ đỏ sao vàng, chân dung của HCM không phải trong cái nhìn phản cảm như tôi vẫn thường thấy quanh đây mà là một thái độ trân trọng hoài cổ trong tác phẩm “Thuc Duc” của Brian Doan.
Hay tác phẩm “Open it up” (tạm dịch: Cởi mở) của Huỳnh Thủy Châu với 2 màu chủ đạo vàng và đỏ là hình ảnh những chiếc hộp mở nắp, đan xen trên đó là những con chữ trong hai bài quốc ca của nước Việt Nam cộng hòa và nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hòa lẫn vào nhau. Châu nói “Bằng tác phẩm của mình, tôi muốn diễn tả cá nhân tôi, một người Việt Nam đến từ hai nền chính trị khác nhau và tôi tự hào về cả hai.”
Tình cảm chính trị của Huỳnh Thủy Châu đối với Việt Nam cũng chính là cách cảm cách nghĩ của chính tôi và một số không ít bạn bè tôi trên mảnh đất không đội trời chung với cộng sản này.
Chúng tôi thuộc thế hệ lớn lên và trưởng thành dưới chế độ cộng sản. Chúng tôi cũng có một trái tim và một cái đầu để biết thương, biết ghét, biết cảm thông, biết chia sẻ với những vinh nhục, những được mất của quê hương mình. Cho dù nơi đó vẫn còn nghèo nàn, còn lạc hậu với nhiều những nghịch lí, những bất công, nhưng chúng tôi vẫn yêu tha thiết mảnh đất mình đã sống đã lớn lên từ thời thơ ấu qua tuổi thiếu niên đến lúc vững vàng vào đời, dẫu có lúc đắng cay tủi nhục, dẫu có lúc trào nước mắt bởi sự kì thị khi mang trên người cái lí lịch không trong sạch của gia đình đã “có công với ngụy”.
Chúng tôi đến với miền đất được xem là thiên đường của tự do nhân loại khi đã bước qua tuổi 30. Và dẫu giờ đây thêm một lần nữa chúng tôi lại bị kì thị ngay chính đồng hương của mình bởi chúng tôi đã khoác trên người chiếc áo của kẻ “trưởng thành dưới mái trường xã hội chủ nghĩa” nhưng chúng tôi tự biết mình có đủ tri thức và tỉnh táo để tiếp nhận và chọn lọc tiếp những điều đúng sai về lịch sử dân tộc mình. Chúng tôi biết trân trọng một quá khứ đã qua, trân trọng một thế hệ cha ông đã phải triền miên sống trong tiếng súng tiếng bom của một quốc gia chưa có độc lập. Chúng tôi biết khóc cho những mất mát đau thương của những người cùng tiếng nói màu da đã từng bất chấp mạng sống để ra đi mong tìm hai chữ tự do trước là cho chính mình, sau cho quê hương.
Chúng tôi tiếp thu cả hai nền văn hóa và chính trị đó trong một cái nhìn cởi mở và bao dung. Trong lòng chúng tôi không có ranh giới của những hận thù cách biệt, không có chỗ cho những định kiến hẹp hòi. Chúng tôi cảm nhận cái hay cái đẹp, cái đúng cái sai bằng con mắt và tấm lòng của một người Việt Nam, một đứa con Việt Nam cùng mẹ cùng cha.
Vâng, chúng tôi mở rộng lòng mình và dang cả hai tay cho cả bên này và cả bên kia chỉ bởi một điều: chúng ta là người Việt Nam.
***
P/S: Đúng ra bài tôi đã kết thúc ở đây. Nhưng tôi muốn nói thêm một điều: ngay khi tôi viết entry này, ngoại trừ blog của Blosavik (bằng tiếng Anh) và bài đăng trên báo LATimes (báo Mỹ thì đương nhiên cũng bằng tiếng Anh) thì còn lại chưa có bất kì tờ nhật báo tiếng Việt nào có bài viết về cuộc triển lãm này. Chỉ mới có lời kêu gọi người ta đến biểu tình vì “chúng dám treo cả cờ đỏ sao vàng trong triển lãm” trên đài phát thanh.
Nghĩ mà buồn!
Nhưng tôi tin ở bạn bè tôi. Tôi ngưỡng mộ sự dám nghĩ và dám làm của họ: bước qua những trò tiểu nhân bỉ ổi, những suy nghĩ hẹp hòi nông cạn để sống mà không sợ hãi! Living Without Fear!
Thu Duc - Brian Doan
Open It Up - Chau Thuy Huynh
Untitled - Steven Toly ************ By Land, Air or Sea - Steven Toly
Yours - Vu Hoang Lan (Sorry tac gia vi chi chup duoc co 1 goc thoi!)
Một người đến xem và ghi lại cảm tưởng như thế này! (Ảnh: Hạo Nhiên)
****
Update 1:
Có lẽ nên nói như thế này cho công bằng: thực ra trong số báo ra ngày Thứ Năm 8 tháng 1, tuần báo Việt Weekly đã có bài viết về cuộc triển lãm này ngay trước ngày khai mạc của tác giả Vũ Hoàng Lân. Nhưng như ở trên đã có nói, chưa có tờ nhật báo nào đề cập đến triển lãm này ngay và sau khi khai mạc, mặc dù trên các diễn đàn chống Cộng như Take2tango hay website của Thanh Niên Cờ Vàng đã phát pháo rất nhiều. Thêm nữa, VHL cũng là họa sĩ có tác phẩm trong triển lãm nên không kể là khách quan.
Update 2:
Bai cua VQHN tren BBC http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2009/01/090113_fob.shtml
Bai cua Vu Hoang Lan tren Viet Weekly: http://65.45.193.26:8026/cms/acct/vietweekly/issues/vw9n02/ngheThuat.html
