Sáng sớm thấy 1 missed call và 1 voice message.
“Chị ơi, hôm nay chị đi làm dùm em nghe! Ba em mới mất…”
Gọi điện ngược trở lại cho bạn xong, tự dưng cũng thấy người mình lạnh ngắt!
Cuộc sống đúng thực là mong manh…
“Giọt nước mắt kia… bao lâu nữa… của mình?”
Tự dưng ứa nước mắt…
Ba Má… hành trình phía hoàng hôn… con đường tới đích hình như… còn không xa lắm…
Ở đây 3 năm rồi, vậy mà vẫn chưa quen với việc cứ thỉnh thoảng lại thấy có người làm chung với mình nghỉ việc…
Trước kia là những người tự nghỉ vì họ tìm được công việc tốt hơn, cũng thấy thật buồn.
Rồi sau nữa là những người nghỉ vì “gây ra chuyện lớn”, tôi bị shock.
Và bây giờ, những người bị cho nghỉ… Cũng lại thật buồn.
Tôi chợt nghĩ nếu là bản thân tôi, đương nhiên là cũng sẽ buồn rồi, vì lại phải mất thời gian để tìm công việc mới, làm quen với môi trường mới, nhưng cũng sẽ ok vì tôi còn có nhiều lựa chọn cho mình.
Còn những người đã gắn bó lâu năm, đang mang quá nhiều gánh nặng gia đình, tuổi cũng đã cao, cơ hội không còn,… thì… Nghĩ đến cứ thấy chạnh lòng…
Lại nhớ câu “cố gắng học cho thành công!”…
Nhiều dự định, nhiều kế hoạch đang chờ!
Mẹ đi làm về. Thằng con chạy ra ôm lấy mẹ.
- Mẹ ơi, sao sao mặt mẹ không vui? Mẹ có buồn hông?
- Mẹ đâu có buồn gì đâu! Mà con có muốn làm mẹ buồn không?
- Dạ không.
- Sao vậy?
- Vì con thương mẹ.
- Vậy mẹ có làm cho con buồn không?
- Dạ không.
- Sao con biết mẹ sẽ không làm con buồn?
- Tại vì mẹ thương con!
…
Thương ai thì sẽ không làm cho người đó buồn.
Lẽ giản đơn đó, trẻ con cũng có thể tự lý giải được.
Nhưng người lớn thì có quá nhiều điều để suy tính, lo toan cho nên đôi lúc quên mất những điều tưởng chừng thật nhỏ như vậy!
...Có đường phố nào vui cho ta qua một ngày
Có sợi tóc nào bay trong trí nhớ nhỏ nhoi…
…
Trước giờ nghe nói về những người định cư sang Mỹ theo diện H.O. Hôm nay mới hiểu đó là cái gì và hình thành như thế nào.
Về chương trình HO
Nguyễn Khanh, RFA
Dưới đây là bài phỏng vấn ông Robert Funsett, người phụ trách chương trình H.O. do Nguyễn Khanh, phóng viên RFA, thực hiện hồi năm 2005, cho biết lý do có chương trình H.O.
Ít năm sau ngày cuộc chiến Việt Nam kết thúc, Hoa Kỳ bắt đầu thảo luận với Việt Nam để đưa những cựu quân nhân Quân Ðội Việt Nam Cộng Hòa và gia đình sang Mỹ định cư, qua chương trình được gọi là H.O, viết tắt từ chữ Humanitarian Operation mà chúng tôi xin được tạm dịch là Chương Trình Nhân Ðạo.
Ðại diện cho Washington để thảo luận với Hà Nội về vấn đề này là ông Phụ Tá Ngoại Trưởng Robert Funsett, từng làm Người Phát Ngôn cho Bộ Ngoại Giao trong thời gian cuộc chiến Việt Nam đang xảy ra. Ông Funsett nay đã nghỉ hưu và đồng ý dành cho Ban Việt Ngữ chúng tôi cuộc phỏng vấn đặc biệt vào đúng chiều 29 Tháng Tư giờ Washington, tức sáng sớm ngày 30 tính theo giờ Việt Nam. Cuộc phỏng vấn do Nguyễn Khanh thực hiện.
Nguyễn Khanh: chắc ông vẫn nhớ chuyện gì xảy ra ở Washington cách đây 30 năm chứ?
Robert Funsett: đúng giờ này, tức là vào chiều ngày 29 Tháng Tư năm 1975, Sài Gòn bắt đầu sụp đổ. Từ phòng điều hành, ông Phụ Tá Ngoại Trưởng Phillip Habib và tôi nói chuyện lần cuối cùng với ông Ðại Sứ Graham Martin. Ðại Sứ Martin không muốn rời Việt Nam, vì ông ta muốn kéo dài thì giờ để có thể cứu thêm những người khác. Cuối cùng, chúng tôi phải chỉ thị bắt ông đại sứ phải rời nhiệm sở.
Ông đại sứ Martin nói chuyện với tôi và tôi còn nhớ là ông ta bảo sẽ lên sân thượng của Tòa Ðại Sứ, dùng trực thăng để ra hạm đội. Không đầy một giờ đồng hồ sau đó, đại sứ Martin gọi điện lại báo đã ra tới hạm đội bình yên. Ðại Sứ Martin là một người anh hùng, người con trai duy nhất của ông ta chết ở chiến trường Việt Nam. Ông Martin tìm đủ cách đã hoãn giờ phải rời Sài Gòn vì ông ta muốn di tản được càng nhiều người Việt càng tốt.
Kể từ cái đêm kinh hoàng 29 Tháng Tư 1975 đó ở Washington, chúng tôi không bao giờ quên được Việt Nam. Ở ngay Bộ Ngoại Giao, chúng tôi có đặt một tấm bảng tưởng niệm những nhân viên ngoại giao đã hy sinh ở chiến trường Việt Nam. Tấm bảng này ghi tên biết bao nhiêu nhân viên ngoại giao Hoa Kỳ đã chết vì lý tưởng đem lại tự do và dân chủ cho nhân dân miền Nam Việt Nam.
Riêng cá nhân tôi, tôi không thể nào nghĩ rằng 7 năm sau ngày khó quên đó, tôi lại được trao trách nhiệm đàm phán với giới lãnh đạo Hà Nội để yêu cầu thả tù chính trị và cho họ cùng với gia đình sang Hoa Kỳ định cư, cũng như cho những người thuộc diện con lai và thân nhân của những người Việt đang sinh sống tại Mỹ được rời Việt Nam theo chương trình Ra Ði Có Trật Tự.
Nguyễn Khanh: tại sao chương trình Ra Ði Có Trật Tự được thành hình?
Robert Funsett: vì lúc đó có biết bao nhiêu người chết trên biển cả, nên chúng tôi muốn phía Việt Nam đồng ý cho những người Việt muốn sang Mỹ được nộp đơn xin định cư và đến Mỹ an toàn hơn.
Nguyễn Khanh: về chương trình H.O, tức là chương trình đưa tù cải tạo mà trong cuộc điều đình với Hà Nội, Washington gọi là tù nhân chính trị và thân nhân của sang Mỹ, chúng tôi muốn biết ai là người đưa ra sáng kiến này?
Robert Funsett: khi tôi được cử về làm việc cho Văn Phòng Ðặc Trách Tỵ Nạn của Bộ Ngoại Giao, kế hoạch cứu tù chính trị được đặt trong khuôn khổ của Chương Trình Ra Ði Có Trật Tự và nằm dưới sự hỗ trợ của Cao Ủy Tỵ Nạn Liên Hiệp Quốc.
Chúng tôi bắt đầu tham khảo với đại diện của phía Việt Nam ở Geneva, và ngay trong buổi gặp gỡ đầu tiên với họ, tôi được thông báo là trong số những người Hoa Kỳ muốn đón sang Mỹ định cư, thành phần tù nhân chính trị là diện khó nhất. Năm 1982, tôi gặp ông Trợ Lý Bộ Trưởng Hà Văn Lâu và đưa đề nghị cho thân nhân của những người đang cư ngụ ở Mỹ và thành phần tù chính trị được nộp đơn định cư, tức là những cựu quân nhân quân đội Việt Nam Cộng Hòa bị tù cải tạo vì họ có liên hệ với Hoa Kỳ, và những nhà văn, nhà báo, các tu sĩ.
Chúng tôi tiếp tục thảo luận, tiếp tục áp lực Việt Nam qua những phiên họp cấp thấp nhưng kết quả chẳng được là bao. Một năm sau đó tôi gặp lại ông Hà Văn Lâu, tiếp tục yêu cầu và thúc đẩy để đạt kết quả.
Ðến Mùa Hè năm 1984, tôi đánh giá thấy những cuộc vận động ngoại giao như vậy không đem lại kết quả, nên tôi đề nghị ông Ngoại Trưởng George Schultz trình thẳng với Tổng Thống Reagan là khi thông báo cho Quốc Hội Liên Bang biết về con số người nước ngoài được nhập cảnh vào Mỹ hàng năm, ông ngoại trưởng sẽ thay mặt tổng thống đưa ra một chương trình mới là nhận 10,000 tù nhân chính trị từ Việt Nam và 5,000 người ở diện con lai.
Sau đó tôi đi Geneva đưa vấn đề này ra nói với đại diện của Việt Nam là ông Trợ Lý Bộ Trưởng Ngoại Giao Lê Mai nhưng cũng không nhận được đáp ứng tích cực, và con số tù nhân chính trị mà chúng tôi hứa nhận định cư cứ mỗi năm mỗi tăng.
Cuối cùng vào năm 1988, tôi đi Hà Nội gặp ông Trợ Lý Bộ Trưởng Trần Quang Cơ và chúng tôi đạt được thỏa thuận đầu tiên. Ðùng một cái chuyện Hà Nội chiếm đóng ở Kampuchia được đưa ra mổ xẻ, Hà Nội bèn loan báo đình chỉ tất cả mọi hợp tác với Hoa Kỳ như hợp tác POW/MIA, hợp tác thảo luận và thực hiện chương trình cho tù chính trị sang Mỹ định cư.
Lúc đó làn sóng người vượt biển tiếp tục xảy ra, những chiếc tầu tiếp tục đến các nước trong vùng, nhiều người chết trên biển cả, bao nhiêu người khác lọt vào tay hải tặc.
Chúng tôi vẫn tiếp tục thúc đẩy, nói với Hà Nội rằng họ không thể nào có quan hệ tốt với các nước láng giềng và với Hoa Kỳ nếu không đồng loạt giải quyết 3 vấn đề then chốt là Kampuchia, POW/MIA và cho tù nhân chính trị sang Mỹ định cư.
Cuối cùng, tại Hội Nghị Quốc Tế Lần Thứ Nhì Về Tỵ Nạn Ðông Dương được tổ chức ở Geneva hồi 1989, tôi gặp ông Bộ Trưởng Ngoại Giao Nguyễn Cơ Thạch là người cầm đầu phái đoàn Việt Nam để trình bày chính sách của Hoa Kỳ, và phía Việt Nam đồng ý mời tôi trở lại Hà Nội vào Tháng Bảy năm đó và hai bên đều hiểu là sẽ đi đến kết quả rõ rệt.
Nguyễn Khanh: cuộc đàm phán kéo dài bao nhiêu năm mới hoàn tất, theo ông thì tại sao lại kéo dài như vậy không?
Robert Funsett: tôi không biết rõ chuyện gì xảy ra trong nội bộ của họ ở Hà Nội, nhưng có lẽ vấn đề tù nhân chính trị, tù cải tạo là một vấn đề gây rất nhiều tranh cãi, tôi tin rằng ngay trong nội bộ đảng Cộng Sản Việt Nam, nhất là trong quân đội của họ không muốn thấy chuyện thả tù và cho đi Mỹ định cư xảy ra.
Nhưng cũng có những người thực tế hơn, lượng định rằng nếu Việt Nam muốn cải tiến quan hệ với các nước Ðông Nam Á và với Hoa Kỳ, thì phải làm điều này, phải giải quyết những vấn đề có tính cách nhân đạo.
Nguyễn Khanh: lúc ngồi trên máy bay đi Hà Nội để ký kết văn kiện đưa những tù nhân chính trị từ Việt Nam sang Mỹ, cảm tưởng của ông như thế nào?
Robert Funsett: nếu tính từ năm 1982 cho đến năm 1989, tôi thu thập được rất nhiều kinh nghiệm đàm phán với Hà Nội, vì ít nhất là tôi và họ nói chuyện với nhau 25 lần, phần lớn là ở Geneve, có 2 lần ở New York. Vì thế trên đường đi Hà Nội, tôi vừa hy vọng nhưng cũng không lạc quan quá mức.
Tôi còn nhớ rõ là hôm 29 Tháng Bảy, sau 2 ngày thảo luận rốt ráo vẫn chưa đi đến kết quả nào cụ thể cả. Cuối cùng tôi đề nghị với người cầm đầu đoàn đàm phán Việt Nam là ông Vũ Khoan là tôi với ông ta gặp riêng nhau, để thảo luận từng điểm một. Chúng tôi cùng nhau giải quyết từng điểm một và cuối cùng văn kiện ngoại giao đó thành hình, tôi và ông ta cùng ký tắt ở Hà Nội.
Nguyễn Khanh: ông nghĩ gì lúc đặt bút ký kết?
Robert Funsett: dĩ nhiên tôi rất vui mừng, nhưng đồng thời cũng tiếc là phải mất quá nhiều thời gian mới giải quyết được chuyện này. Phải cho giải quyết được nhanh hơn thì có thể giảm bớt những ngày khổ đau cho những người tù chính trị ở Việt Nam. Ngày ký kết cũng là ngày mà tôi hãnh diện nhất trong 40 năm làm ngoại giao.
Ðến nay, đã có 300,000 người Việt, gồm cả những cựu tù nhân chính trị và gia đình đến Mỹ định cư qua chương trình H.O.
Nguyễn Khanh: họ có liên hệ với ông không?
Robert Funsett: nhiều lắm. Trong những năm qua, tôi cảm động, nghẹn ngào vì cảm tình họ dành cho tôi. Tôi nói với mọi người là công này không phải chỉ mình tôi, mà còn liên quan đến rất nhiều người khác nữa, từ những người tham dự đàm phán cho tới những người thực hiện chương trình giúp định cư.
Tôi nghĩ phần nào chương trình này đã bù lại cho những mất mát xảy đến sau ngày 30 Tháng Tư năm 1975, khi Sài Gòn thất thủ, bao nhiêu người phải đi tù. Chúng tôi vẫn kiên trì, không bỏ rơi họ và cuối cùng đạt được thành công.
Nguyễn Khanh: xin cám ơn ông.
Kiếp sau xin chớ làm người
Làm cây thông đứng giữa trời mà reo
….
….
Đôi khi thấy làm người phiền quá với những buồn vui, lo lắng, sầu đau, lại muốn la lên như vậy
…
Nhưng rồi chợt nhớ: được làm thông reo thì sướng rồi nhưng reo có mình mình nghe, không ai lên tiếng ừ hử thì… hình như cũng chán!
Vậy là lại ‘ngộ’ ra rằng: ‘đã mang tiếng ở trong trời đất’ không phải chỉ là chuyện ‘phải có danh gì với núi sông’ theo kiểu Nguyễn Công Trứ mà còn phải chịu đủ mọi hỉ nộ ái ố cho xứng kiếp ‘trầm luân’.
Thế thì giữa thông và người…?
Thôi thì hãy cứ làm người giữa đời (cho dù “đời nham nhở nhưng phải cứ niềm nở”), còn hơn làm thông đứng giữa trời… lâm tặc xuất hiện khứa cho vài nhát lúc đó lại là những tiếng reo mang đầy thương tích!
1.
Hôm nay là ngày 1 tháng 9 - lễ Lao Ðộng ở Mỹ, và là ngày 2 tháng 9 - lễ quốc khánh ở Việt Nam. Lệnh của sếp lớn: nội dung trang Việt Nam hôm nay phải xem thật kỹ để tránh mọi rủi ro! (Sếp sợ bị cái đám cà chớn nào đó kiếm chuyện biểu tình)
Ừ, thì làm kỹ. “Trời ơi, lấy cái hình này ra khỏi trang báo đi, nón cối kìa!” Nhìn lại, tấm hình chụp cảnh những người dân ngồi chờ khiếu kiện trước 1 cơ quan nào đó ở miền Bắc Việt Nam, trong đó có 1 người đội nón cối!
Người nói không sao, người nói có sao. Tui lầm bầm: thì cái xứ đó người ta đội nón đó kệ người ta, chẳng lẽ kêu Lý Tống cho mượn cái nón ‘ca-lô’ để đội! Làm báo mà cái quỉ gì cũng sợ thì chỉ có nước đi ra chợ ngồi bán báo cho rồi!
Lại nhớ hôm trước, báo viết về hệ thống ngân hàng ở Việt Nam. Thì viết về ngân hàng thì tấm hình minh họa là các tờ tiền Việt Nam. Mà tiền Việt Nam thì đương nhiên có hình HCM. Thế là cuối ngày cũng nghe la chói lói: không được đưa ảnh có hình HCM trong đó!
Ừ, thì lấy cái hình HCM ra, đem hình tổng thống Bush dán thế vô chỗ đó đi để giữ vững lập trường chống Cộng!
Chịu không nổi!
Hôm nay đi làm về tui đi ăn nhà hàng nè, ai muốn đi tui trả tiền, nhưng nói trước tui đi ăn mừng ngày 2 tháng 9 đó!
2.
Trong khi chờ bài, đọc blog của đứa học trò cũ.
Nghe nó than nó đang bị điên, và 1 trong những lý do nó điên là vì “chưa tính đến cái zụ học chính trị quái quỷ gì nữa. Ðiên hết sức! ngay ngày người ta học mà kiu đi ngồi nghe chính trị... ôi trời! nhảm!”.
Nghe nó kêu lên như vậy tui ngồi cười 1 mình và chợt nhớ lại năm đầu tui mới về trường MÐC dạy học.
Khi đó (và bây giờ cũng vậy) thỉnh thoảng mấy người trong ‘bộ tứ’ cứ phải đi qua bên quận ‘học chính trị’ về đường lối nghị quyết. Mà đó là cái môn tui dốt không thể tưởng tượng từ lúc còn học phổ thông lên tới đại học! (vậy mà người ta dám giao cho tôi nguyên mảng giáo dục lý tưởng học sinh! hahahaha).
Lần đó, bên quận tổ chức 3 ngày khác nhau để 'học', mọi người sắp thời gian để thay phiên nhau đi (mỗi người chỉ dự 1 ngày thôi). Ðến trước ngày cuối cùng, thầy A (lúc đó vừa là phó HT vừa là BT chi bộ) kêu tui nói: NL đi học bữa cuối nghe, thầy ghi tên cho em rồi đó! - Em không đi đâu thầy ơi! - Trời, không đi sao được! - Không, em không đi đâu!
Chắc thấy tui ‘quái đản’ quá, thầy A nói thầy Minh (hiệu trưởng). Thầy Minh kêu tui lên: NL bữa đó đi qua quận học chính trị nghe! - Ồ, em không đi đâu! - Sao vậy? - Em không có hiểu cái gì hết á. Em không đi đâu! Tui nhớ thầy Minh phì cười, có lẽ không ngờ cái con nhỏ này nói về chuyện chính trị cứ như trò đùa hồn nhiên! - Thôi thì cứ qua 1 chút... - Thôi, em nói không đi là không đi mà, vừa chán vừa không hiểu gì hết!
Và tui không đi thiệt! Thêm hay bớt 1 đứa như tui thì 'nước cứ nổ và dân cứ khổ' vậy thôi, có khác gì đâu!
Bởi vậy, khi thầy BT chi bộ đưa cho tui quyển sổ kêu viết hồ sơ lý lịch xin vào đảng. Tui để đó đúng... 3 năm. Ðến 1 hôm, thầy kêu lên hỏi: em viết lý lịch đến đâu rồi? -Dạ, chưa xong. - Mỗi ngày em viết 1 chữ hả? - Dạ! hehe.
Cuối cùng thì cũng viết xong. Và cuối cùng thì cũng được... trả lại vì “sau thời gian sưu tra, xác minh thì NL thuộc vào thành phần lý lịch không rõ ràng nên không thể vào đảng được!”
hahaha, chắc Cásấumẹ vẫn còn nhớ câu bạn Lan đã nói hồi đó há: Một trong những sai lầm của đảng là không kết nạp bạn Lan vào đảng, nhưng đó cũng là 1 trong những quyết định sáng suốt nhất của đảng!
Và cũng nhờ vậy mà giờ này bạn Lan ngồi ở đây viết blog mừng ngày lễ Lao Ðộng của Mỹ và ngày 2 tháng 9 cho Việt Nam đây! Tatatata
